İzmir Çatı Tadilatı

Akıntının kaynağı göründüğü yerde olmayabilir

Tavandaki leke, suyun çatıya girdiği nokta değil, tahtanın ya da betonun üzerinde yürüdükten sonra düştüğü nokta. Su eğimli bir yüzeyde metrelerce yol alabiliyor ve en zayıf yerden aşağı geçiyor. Salonun ortasındaki bir lekenin kaynağı çoğu zaman bacanın dibi ya da mahyanın kaymış bir parçası oluyor.

Bu yüzden keşifte önce çatı arasına bakıyoruz. Ahşabın rengi, nem izleri ve varsa küf, suyun hangi yönden geldiğini söylüyor. Çatı arası kapalıysa dışarıdan ilerliyoruz: mahya sırası, baca dipleri, dere kanalları ve saçak birleşimi sırayla kontrol ediliyor. Kırık kiremidi görmek kolay, kılcal çatlağı görmek için yakından bakmak gerekiyor.

Yanlış noktadan başlanan tamirin maliyeti sadece boşa giden işçilik değil. Su akmaya devam ettiği için müşteri “yapıldı ama geçmedi” noktasına geliyor ve ikinci kez para harcarken bu sefer gereğinden geniş bir işe razı oluyor. Doğru teşhis, işin en ucuz kısmı.

Noktasal onarım mı, komple aktarma mı

İkisi arasındaki fark keyfi değil, çatının durumuna bağlı. Ayırt edici üç soru var.

Akıntı kaç noktadan geliyor? Tek noktadan gelen su genellikle kırık kiremit, kaymış mahya ya da baca kenarındaki açıklıktan kaynaklanıyor. Bunlar noktasal olarak onarılıyor ve yıllarca sorun çıkarmıyor. Akıntı üç dört ayrı yerden geliyorsa artık tek tek nokta kapatmak çözüm değil.

Kiremidin altındaki örtü ne durumda? Örtü, kiremitten sızan suyu tutup dereye yönlendiren katman. Ömrünü tamamladığında elle dokununca dağılıyor ya da rüzgarın kaldırdığı yerlerden yırtılıyor. Örtü bittiyse kiremit sağlam olsa bile çatı su tutmuyor, aktarma gerekiyor.

Ahşap taşıyıcı sağlam mı? Uzun süre nem alan mertek ve kadronlarda çürüme başlıyor. Çürük ahşabın üzerine yeni kiremit dizmek, sorunu görünmez hale getirip birkaç yıl sonra daha büyük olarak geri getirmek anlamına geliyor.

Bu üç sorunun cevabı keşifte alınıyor. Aktarma önerdiğimizde gerekçesini de söylüyoruz; sadece “çatı eski” demiyoruz.

Eğimli çatı ile teras çatı aynı işi istemiyor

Eğimli çatıda su, eğim sayesinde kendiliğinden akıyor. İşin amacı suyu tutmak değil, akmasının önündeki engelleri kaldırmak ve sızan azı örtüyle yönetmek. Bu yüzden eğimli çatıda kiremit dizilimi, bindirme payı ve mahya birleşimi belirleyici.

Teras çatıda ise eğim yok denecek kadar az. Su, tahliye noktasına ulaşana kadar yüzeyde duruyor. Burada iş suyu yönetmek değil, yüzeyi tamamen su geçirmez hale getirmek. Çözüm membran ya da sıvı yalıtım oluyor ve uygulamanın kalitesi ek yerlerinde belli oluyor.

İki çatı tipi karıştırıldığında ortaya çıkan tipik hata şu: eğimli çatı mantığıyla teras çatıya örtü serilmesi. Örtünün ek yerleri suya sürekli temas ettiğinde açılıyor ve yalıtım ilk kışta gidiyor. Terasta ne kullanılacağına yüzeyi ölçtükten sonra karar veriyoruz. Ayrıntısını çatı su yalıtımı sayfasında anlattık.

Kiremidin altındaki katmanlar

Çatı, dışarıdan bakınca tek bir yüzey gibi duruyor ama en az dört katmandan oluşuyor ve her birinin ayrı bir görevi var.

Mertek ve aşıklar taşıyıcı iskeleti kuruyor. Kadronlar kiremidin oturacağı ızgarayı oluşturuyor. Su yalıtım örtüsü kiremitten sızan azı tutup aşağı yönlendiriyor. Kiremit ise en dışta, yağmurun ve güneşin doğrudan geldiği katman.

Bu katmanların arasındaki hava boşluğu çoğu zaman göz ardı ediliyor ama çatının ömrünü doğrudan etkiliyor. İçeriden yükselen nemli hava çatı arasında hapsolursa ahşabı yavaş yavaş çürütüyor. Havalandırma açıklıkları kapatılmış bir çatıda dışarıdan hiç su girmese bile ahşap nem alıyor. Aktarma yaparken saçak ve mahya havalandırmasını da düzenliyoruz.

Sağlam kiremitler aktarmada tekrar kullanılıyor. Sökülürken ayrılıyor, kırık ve çatlak olanlar ayıklanıyor, eksik kalan miktar aynı tip kiremitle tamamlanıyor. Kiremidin tamamen değişmesi ancak tip değiştirmek istediğinizde ya da mevcut kiremit yaygın şekilde kılcallanmışsa gerekiyor. Bu ayrımı teklifte açıkça yazıyoruz.

Akıntıların yoğunlaştığı üç nokta

Çatının düz yüzeyinden su nadiren giriyor. Sorunların çoğu birleşim noktalarında çıkıyor.

Baca dipleri en sık karşılaşılan yer. Baca ile kiremit arasındaki birleşim metal bir kenarlıkla kapatılıyor ve bu kenarlığın altı harçla besleniyor. Harç zamanla çatlıyor, metal oksitleniyor ve aradan su giriyor. Baca dibi tamiri, çatının geri kalanına dokunmadan yapılabilen bir iş.

Dere kanalları ikinci sırada. İki çatı yüzeyinin birleştiği yerde su toplanıyor ve buradan iniş borusuna aktarılıyor. Yaprak, kum ve kuş yuvası dereyi tıkadığında su geri basıyor ve kiremidin altına giriyor. Dere temizliği bakım işi, dere yenileme ise onarım işi; ikisini ayırıyoruz.

Saçak birleşimi üçüncüsü. Kiremidin bittiği yerde suyun oluğa düşmesi gerekiyor. Damlalık düzgün yerleştirilmemişse su duvarın yüzünden aşağı yürüyor ve zamanla cephede leke yapıyor. Cephedeki lekenin sebebi bazen cephe değil, saçak oluyor. Böyle bir durumda dış cephe tadilatı tarafını da birlikte değerlendiriyoruz.

İzmir çatılarını yoran şey

Sahil ikliminin çatıya etkisi iç bölgelerden farklı. Üç şey öne çıkıyor.

Rüzgar, özellikle Çeşme, Urla ve Karaburun hattında sürekli ve güçlü. Bağlantısı zayıflamış kiremitleri kaldırıyor, mahyaları kaydırıyor. Bu bölgelerde mahya ve kenar kiremitlerinin mekanik olarak sabitlenmesi tercih değil, gereklilik.

Tuz, denize yakın yapılarda metal parçaların ömrünü kısaltıyor. Dere, oluk, iniş borusu ve baca kenarlıkları iç bölgelere göre daha hızlı yıpranıyor. Malzeme seçerken bu farkı hesaba katıyoruz.

Yağış rejimi ise yoğun ve kısa. Yılın büyük kısmı kuru geçiyor, sonra birkaç günde ciddi miktarda yağmur düşüyor. Bu, dere ve iniş borusu kapasitesini önemli hale getiriyor. Normal bir yağmuru taşıyan bir sistem, kısa süreli şiddetli yağışta yetersiz kalabiliyor.

Keşifte neye bakıyoruz

Keşif, fiyat vermek için yapılan bir formalite değil, işin kapsamını belirleyen adım. Sırayla şunlara bakıyoruz.

Çatı arası varsa ahşabın durumu, nem izleri ve havalandırma açıklıkları. Kiremit tipi, kırık ve kaymış parça oranı, mahya sırasının durumu. Baca sayısı, baca kenarlıklarının durumu ve dibindeki harcın bütünlüğü. Dere kanalları, oluk ve iniş borularının kesiti ile bağlantı noktaları. Saçak birleşimi ve damlalık. Çatıya erişim: iskele gerekiyor mu, malzeme nereden çıkacak, apartmansa ortak alan nasıl korunacak.

Bunların sonunda kapsam netleşiyor ve teklifi malzeme ile işçilik ayrı ayrı, kalem kalem yazıyoruz. Kapsam dışında bıraktıklarımızı da yazıyoruz; sonradan “bu da dahil sanıyordum” tartışması çıkmasın diye.

Hava şartları ve iş sırası

Çatı işi hava tahminine bağlı planlanıyor. Yağmurlu havada kiremit sökülmez, örtü serilmez. Açılmış bir çatıya giren su, çözülmeye çalışılan sorundan daha büyük hasar veriyor.

Bu yüzden çatının açılacağı işleri bölümler halinde ilerletiyoruz. Bir günde açılan alan, aynı gün kapatılabilecek kadar tutuluyor. Gün sonunda örtü serilmiş ve kenarları sabitlenmiş oluyor; kiremit ertesi gün diziliyor. Böylece gece gelen bir yağmur işi bozmuyor.

Apartman ve site işlerinde ayrıca ortak alan planı yapıyoruz. Malzemenin nereden çıkacağı, molozun nereye indirileceği ve hangi saatlerde gürültülü çalışılacağı önceden konuşuluyor. Kat maliklerine iş programı yazılı olarak veriliyor.

Sık karşılaştığımız üç hata

Devraldığımız çatılarda tekrar tekrar aynı üç hatayı görüyoruz. Üçü de kısa vadede işe yaramış gibi görünüp orta vadede maliyeti büyütüyor.

Birincisi, akıntının üzerine silikon ya da mastik çekmek. Bu, suyun girdiği yeri kapatmıyor, sadece görünen çıkışı tıkıyor. Su başka bir yerden çıkmaya devam ediyor ve arada kalan ahşap sürekli ıslak kalıyor. Mastik geçici bir tedbir olarak kullanılabilir ama kalıcı çözüm sayılmaz.

İkincisi, kiremidin üzerine su yalıtım boyası sürmek. Kiremit gözenekli bir malzeme ve nefes alması gerekiyor. Yüzeyi film gibi kaplayan bir katman, kiremidin içine girmiş nemin çıkışını engelliyor. Donma çözülme döngüsünde kiremit içeriden çatlamaya başlıyor. Birkaç yıl sonra kırılan kiremit sayısı işlem öncesinden fazla oluyor.

Üçüncüsü, dere kanalını genişletmeden iniş borusunu büyütmek ya da tersi. İkisi bir sistem ve kapasiteleri birbirine bağlı. Yalnız birini değiştirmek darboğazı başka noktaya taşıyor. Şiddetli yağışta su yine geri basıyor.

Bu üç işlem daha önce yapılmışsa keşifte görüyoruz ve etkisini de anlatıyoruz. Önceki uygulamayı eleştirmek için değil, kapsamın neden o kadar olduğunu göstermek için.

Çatıyla birlikte konuşulması gereken işler

Çatı açıldığında erişimin kolaylaştığı birkaç iş var. Ayrı ayrı yapıldığında her biri için yeniden iskele kurmak ya da yeniden çatıya çıkmak gerekiyor; birlikte yapıldığında bu maliyet bir kez ödeniyor.

Çatı arası yalıtımı bunların başında geliyor. Kiremit sökülmüşken izolasyon serilmesi hem daha hızlı hem daha düzgün oluyor. İçeriden yapılan uygulamalarda mertek araları tam dolmadığı için ısı köprüleri kalabiliyor.

Baca yenileme ikinci sırada. Bacanın sıvası dökülmüşse ya da başlığı kırılmışsa, çatı açıkken müdahale etmek çok daha kolay. Aynı şey uydu anteni, güneş kolektörü ve klima dış ünitesi bağlantı noktaları için de geçerli.

Oluk ve iniş borusu yenileme üçüncüsü. Dere kanalı elden geçiyorsa oluğun da aynı anda değişmesi mantıklı; ikisi zaten aynı sistemin parçası.

Apartmanlarda çatı işiyle birlikte cephe işi de konuşuluyor. İskele zaten kurulacaksa dış cephe boya ya da mantolama kalemini aynı döneme almak, iskele maliyetini iki iş arasında paylaştırıyor. Kat maliklerine sunulan teklifte bu ayrımı ayrı satırlarda gösteriyoruz.

Teslimde birlikte kontrol ediyoruz

İş bittiğinde çatıya birlikte çıkıyoruz ya da fotoğraflı olarak gösteriyoruz. Kontrol listesi şu: mahya sırası düzgün ve sabit mi, kiremit bindirmeleri eşit mi, baca kenarlıkları oturmuş mu, dere ve oluk temiz ve bağlantıları sağlam mı, havalandırma açıklıkları açık mı, saçak damlalığı oluğa doğru mu bakıyor.

Moloz kaldırılıyor, çatı arası ve çevresi süpürülüyor. Sonrasında işçilik kaynaklı bir sorun çıkarsa dönüp bakıyoruz; süre ve kapsam sözleşmede yazılı oluyor.

Çatınızda akıntı, nem ya da kırık kiremit varsa fotoğrafını gönderin, kapsamı daha ilk konuşmada birlikte netleştirelim. Aktarmanın nasıl yürüdüğünü merak ediyorsanız çatı aktarma sayfasında adım adım anlattık.